Sipas ligjit amerikan, Presidenti mund të kryejë një operacion ushtarak vetëm për 60 ditë pa miratimin e Kongresit. Lufta e Trumpit kundër Iranit skadon më 1 maj. Trump tani ka disa mundësi.
Donald Trump dëshiron ta paraqesë veten si një President të fortë që shfrytëzon fuqitë e tij kushtetuese deri në kufi. Në parim, si komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura, ai mund të fillojë një operacion ushtarak, por duhet të njoftojë zyrtarisht Kongresin brenda 48 orëve. Në luftën me Iranin, ai e bëri atë në kohën e duhur më 2 mars. Por tani po afron afati i dytë: një operacion i tillë pa pëlqimin e përfaqësuesve dhe senatorëve mund të zgjasë vetëm 60 ditë. Ky afat skadon më 1 maj.
Nëse nuk ka një zgjidhje të negociuar midis Uashingtonit dhe Teheranit deri atëherë, Presidenti duhet të ndërmarrë hapa të rinj për të legjitimuar më tej operacionin ushtarak kundër Iranit. Trump, i cili rregullisht administron dekrete duke anashkaluar parlamentin në mandatin e tij të dytë, ka pak mundësi të mbetura.
Çfarë është Rezoluta e Fuqive të Luftës?
Mënyra se si ndahen fuqitë midis Kongresit dhe Presidentit në rast lufte është përcaktuar në të ashtuquajturën Rezolutë e Fuqive të Luftës.
Presidentit të atëhershëm Richard Nixon nuk i pëlqeu ky ligj kur u miratua në vitin 1973. Vetoja e tij, megjithatë, u anashkalua nga Kongresi me një shumicë prej dy të tretave, duke e vënë ligjin në fuqi.
Rezoluta shihet si një mësim nga Lufta e Vietnamit, të cilën Shtetet e Bashkuara e filluan në vitet 1950, por vetëm në vitin 1964 Kongresi autorizoi zyrtarisht një rritje të pranisë ushtarake amerikane në rajon. Pothuajse 240 vjet më parë, themeluesit e SHBA-së formuluan qartë kompetencat në rast lufte në Kushtetutë: Presidenti është komandanti suprem i forcave të armatosura, por vetëm Kongresi mund të shpallë luftë. Sot, deklaratat formale të luftës kanë dalë nga moda - e fundit u miratua nga Kongresi më 4 qershor 1942 kundër Bullgarisë, Hungarisë dhe Rumanisë, të cilat ishin aleate të Gjermanisë naziste në Luftën e Dytë Botërore.
Rezoluta e Fuqive të Luftës i jep Kongresit të drejta bashkëvendimi edhe në konfliktet moderne pa një deklaratë formale lufte, duke i lënë hapësirë presidentit të veprojë në situata të ndjeshme. Se si do të zhvillohet situata varet, përveç vendimeve në Uashington, nga situata e pasigurt në Lindjen e Afërt dhe të Mesme.
Zgjatja është e mundur – por vetëm për 30 ditë
Presidenti amerikan mundet, në përputhje me ligjin, ta zgjasë periudhën 60-ditore një herë për 30 ditë shtesë – në veçanti për të mundësuar një tërheqje të rregullt të trupave. Stormy-Annika Mildner, drejtuese e organizatës kërkimore Aspen Institute Deutschland, e konsideron këtë skenarin më të mundshëm: "Unë supozoj se Trump do t'i përdorë 30 ditët shtesë – me shpjegimin se tashmë është bërë përparim në konflikt, se ka një armëpushim dhe se fundi i luftës është në horizont, kështu që kjo kohë është e nevojshme për të përfunduar procesin", tha Mildner për DW.
Megjithatë, ky argument do të dobësohej nëse situata, për shembull në Ngushticën e Hormuzit, do të përshkallëzohej më tej dhe nëse armëpushimi aktual, i cili nuk ka afat kohor, do të shkelej në mënyrë masive dhe të përhershme.
"Nëse konflikti përshkallëzohet më tej tani, atëherë thirrja e atyre 30 ditëve është sigurisht edhe më e diskutueshme sesa është tashmë", thotë Mildner.
New York Times citon një mundësi tjetër. Trump mund të argumentojë se rregulli 60-ditor nuk zbatohet në këtë rast të veçantë. Kështu, paraardhësi i tij Barack Obama, të cilin Trump e kritikon shpesh, argumentoi në vitin 2011 në lidhje me sulmet ajrore në Libi, të cilat u autorizuan nga Kombet e Bashkuara, se këto nuk ishin operacione të përhershme luftarake dhe sigurisht jo me forca tokësore.
Pesë rezoluta - dhe pesë herë jo
Si rregull, presidentët kanë kërkuar mbështetjen e opinionit, dhe veçanërisht të Kongresit, para veprimeve të mëdha ushtarake - për shembull, George W. Bush para luftës në Irak në vitin 2003. Dështimi i Trump për ta bërë këtë në rastin e sulmit SHBA-Izrael ndaj Iranit përfaqëson një dobësi të hapur që ligjvënësit dhe senatorët demokratë të opozitës e kanë thënë vazhdimisht: që nga fillimi i marsit, janë mbajtur gjithsej pesë votime në të dyja dhomat për rezolutat që kishin për qëllim t'i bënin lëvizjet e Trump më të vështira.
Rezolutat dështuan, siç pritej, për shkak të shumicës republikane në të dyja dhomat - megjithëse në disa raste me diferenca relativisht të ngushta.
"Përveç miratimit të rezolutave, Kongresi ka vetëm mundësi të kufizuara për t'i dhënë fund luftës në mënyrë aktive", thotë Stormy-Annika Mildner e Institutit Aspen Deutschland.
"Një instrument efektiv do të ishte ndërprerja e fondeve. Por kjo është politikisht e vështirë për t'u zbatuar." Ushtria amerikane është thellësisht e rrënjosur në shoqëri dhe ndërprerja e fondeve për ushtarët ka të ngjarë të ketë vetëm pak mirëkuptim.
Kongresi tashmë po shqyrton mundësitë
Pesë votat në Kongres deri më tani nuk do të thotë domosdoshmërisht se një votim i gjashtë - pas afatit 60-ditor - do të jetë rutinë. Disa republikanë, sipas The New York Times, kanë njoftuar tashmë se do të rishqyrtojnë votat e tyre të ardhshme. John Curtis, një senator republikan nga Utah, botoi një ese në të cilën fjalia e parë thotë qartë: "Unë nuk do të mbështes veprime ushtarake përtej periudhës 60-ditore pa miratimin e Kongresit".
Megjithatë, Mildner e konsideron një miratim të tillë "jo veçanërisht të mundshëm": "Për shumë republikanë, është politikisht shumë më e lehtë të votojnë kundër rezolutave për t'i dhënë fund luftës sesa të autorizojnë në mënyrë aktive vazhdimin e saj. Kjo e fundit do të thotë bashkëpërgjegjësi e qartë për kohëzgjatjen, kostot dhe rreziqet e operacionit, që është me rëndësi veçanërisht në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit."
Zgjedhjet e mesit të mandatit, të cilat zgjedhin rregullisht të 435 përfaqësuesit në Dhomën e Përfaqësuesve dhe 35 nga 100 anëtarët e Senatit, mbahen më 3 tetor. Këto zgjedhje janë shpesh një mundësi për të "ndëshkuar" politikat e Presidentit, dhe sondazhet e këtij viti sugjerojnë se republikanët e Trump mund të humbasin shumicën në të dyja dhomat.
Zgjedhjet dhe pasojat
Këshilltari politik amerikan Jonathan Katz i Institutit Brookings i tha DW se kandidatët, veçanërisht në shtetet dhe zonat zgjedhore ku priten rezultate të ngushta, po i ndjekin sondazhet me shumë vëmendje.
"Në të njëjtën kohë, para zgjedhjeve të mesit të mandatit, do të ishte politikisht e rrezikshme të votohej kundër operacionit ushtarak të Trump.
Anëtarët republikanë të Kongresit do të preferojnë të qëndrojnë të papërzier sesa të kërkojnë një përballje me presidentin, i cili njihet për sulmin ndaj republikanëve që ai i konsideron të pabesë."
Një nga arsyet për vlerësimin e ulët të Presidentit tek sondazhet është kostoja e lartë e jetesës, e përkeqësuar më tej nga rritja e ndjeshme e çmimeve të karburantit si rezultat i luftës me Iranin. Edhe nga baza e Trump, ndryshe e bashkuar fort, MAGA ka kritika të forta për luftën. Prandaj, presioni mbi Presidentin është i jashtëzakonshëm për të gjetur një zgjidhje në kohë, para zgjedhjeve të mesit të mandatit, që do t'i lejojë atij të shpëtojë reputacionin.