Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, i bëri thirrje Evropës të “zgjohet nga gjumi i saj i gjatë” gjatë një fjalimi në Athinë të mërkurën, duke përqafuar fuqimisht qëndrimin konfrontues që Presidenti Donald Trump ka mbajtur ndaj kontinentit.
Duke folur nga Pnyx-i, një kodrinë që ofron pamje të kolonave madhështore të Akropolit, diplomati i lartë amerikan e kritikoi ashpër prirjen për ta vënë “komunitetin global para atij të vetin” si diçka “në modë”, duke theksuar se grekët e lashtë treguan se “nuk ka asgjë egoiste apo të gabuar te besnikëria ndaj kombit tënd, e as te lufta për të mbrojtur interesat e tij mbi çdo gjë tjetër”.
Në shumë aspekte, Rubio është parë si një fytyrë më e butë e politikave të administratës Trump ndaj Evropës – politika që përfshijnë paralajmërimin se kontinenti përballet me perspektivën e një “fshirjeje qytetëruese”. Në Konferencën e Sigurisë në Mynih, në muajin shkurt, Rubio përdori një ton më të butë për të përcjellë të njëjtin mesazh të ashpër, duke thënë se SHBA-ja dhe Evropa “i përkasin njëra-tjetrës”, por se administrata Trump nuk do të ishte “kujdestare e rregullt e rënies së kontrolluar të Perëndimit”.
Në fjalimin e tij të së mërkurës, Rubio i intensifikoi sulmet. Ndërsa e vlerësoi Evropën si “djepin e qytetërimit më të madh në botë”, ai kritikoi ashpër gjendjen aktuale të Perëndimit, ku sipas tij “nacionalizmi u shndërrua në një fjalë të papranueshme” dhe ku “ne hapëm kufijtë, ia kaluam industrinë tonë palëve të treta dhe lejuam që ushtritë tona të dobësoheshin e të degradonin”.
Mesazhi i Rubios pasqyron një qasje pragmatike, por edhe agresive, që ai ka ndjekur muajt e fundit lidhur me çështje të ndryshme, që nga kapja e presidentit venezuelian Nicolás Maduro nga SHBA-ja e deri te fushata e presionit ekonomik të administratës Trump ndaj Kubës. Më herët të mërkurën, Rubio mbrojti qasjen e SHBA-së ndaj konfliktit aktual me Iranin, duke deklaruar se “ata e kanë humbur plotësisht kontrollin mbi ngushticat”. Mbështetja e tij për Shtëpinë e Bardhë është veçanërisht domethënëse, duke marrë parasysh nivelin rekord të ulët të popullaritetit të Trumpit dhe faktin se Rubio vazhdon të përmendet si një kandidat i mundshëm presidencial për vitin 2028. Megjithatë, Rubio ka deklaruar se nuk ka “asnjë plan” për të kandiduar në ciklin e ardhshëm presidencial.
Gjithsesi, Rubio tha se po u ofronte vendeve evropiane një mundësi për të ndryshuar qasjen e tyre dhe për të “rindezur zjarrin që u ndez këtu mijëra vite më parë”, duke shtuar se “tashmë ka shenja” që kjo po ndodh.
Administrata Trump ka bërë vazhdimisht thirrje që Evropa të rrisë shpenzimet ushtarake dhe të forcojë kontrollin e kufijve; në këtë kontekst, Rubio vlerësoi Greqinë si një “aleate shembullore” për punën e saj në fushat e energjisë, migracionit dhe mbrojtjes. Të mërkurën, SHBA-ja dhe Greqia njoftuan marrëveshje për shitje ushtarake me vlerë 4 miliardë dollarë, si dhe një program të ri kundër terrorizmit. Rubio shprehu shpresën se Evropa do ta ndiqte shembullin e Greqisë. “Edhe pse pasioni mund t’i ketë tensionuar herë pas here lidhjet e afeksionit mes Shteteve të Bashkuara dhe Evropës, nuk duhet lejuar që ato të këputen,” shtoi ai.
Rubio tha se vendet ndodheshin para një udhëkryqi. “Rruga që do të zgjedhim do të përcaktojë nëse Perëndimi do ta ruajë vendin e tij në krye të botës, apo do të dorëzohet përballë një të ardhmeje të karakterizuar nga atrofia, nënshtrimi dhe rënia.”
Shtetet e Bashkuara e kishin bërë tashmë zgjedhjen e tyre, shtoi ai.
“Ne zgjedhim ndjekjen pa hezitim të fuqisë kombëtare, për të rimarrë kontrollin mbi zinxhirët tanë kritikë të furnizimit, për të riindustrializuar ekonominë tonë, për të rindërtuar mbrojtjen tonë dhe për të luftuar për dominim në teknologjitë dhe industritë e së ardhmes.”
Rubio preku disa pika tensioni midis SHBA-së dhe Evropës.
Ai e vlerësoi marrëveshjen e fundit SHBA-Danimarkë-Grenlandë si një “marrëveshje që do të riformësojë Arktikun dhe do të forcojë sigurinë e gjithë NATO-s”.
Ai gjithashtu e lidhi qëndrimin e tij ndaj Evropës me fushatën e tij kundër Gjykatës Ndërkombëtare Penale, të cilën e ka akuzuar se cenon sovranitetin amerikan.
“Ka sërish konkurrencë midis fuqive të mëdha. Ka sërish cenueshmëri, agresion, terrorizëm dhe një univers të tërë kërcënimesh e sulmesh të reja.
Prandaj, ne duhet t’i rindërtojmë institucionet dhe aleancat tona për t’u përballur së bashku me këto kërcënime, duke kuptuar se qëllimi i tyre nuk është të shfuqizojnë sovranitetin e kombit që i krijon ato, por ta mbrojnë atë,” tha ai.
Greqia luan një rol qendror në planet e SHBA-së për të eksportuar gaz natyror të lëngshëm në Evropë. Këto plane janë vënë në shqyrtim në Uashington pasi ambasadorja amerikane Kimberly Guilfoyle, siç raportohet, i la të kuptohej ministrit grek të Energjisë, Stavros Papastavrou, se Uashingtoni kishte shkaktuar rënien e qeverisë së Rumanisë dhe mund të bënte të njëjtën gjë edhe në Athinë.
“Ne mund ta bëjmë këtë me çdo vend që duam,” raportohet të ketë thënë Guilfoyle. “Mund ta bëjmë këtë edhe këtu,” shtoi ajo.
Senatorja Jeanne Shaheen (Demokrate nga Nju-Hampshër), anëtarja kryesore e Komitetit të Senatit për Marrëdhëniet me Jashtë, kërkoi të martën përgjigje nga Rubio lidhur me sjelljen e Guilfoyle-it, ashtu siç bëri edhe Gregory Meeks (Demokrat nga Nju-Jorku), anëtari kryesor i Komitetit të Dhomës së Përfaqësuesve për Punët e Jashtme. I pyetur për akuzat kundër Guilfoyle-it gjatë një daljeje të veçantë në Greqi, Rubio tha se “ambasada jonë këtu po bën një punë të shkëlqyer dhe ambasadorja jonë ka qenë një ambasadore e fortë këtu”.
Rubio ndodhet në një vizitë në tri vende, e cila përfshin ndalesa në Islandë dhe Portugali.
Në Islandë, Rubio u përball me një situatë të tensionuar pasi Trump publikoi një hartë që paraqiste Grenlandën dhe Islandën si pjesë të territorit të SHBA-së. Ministrja e Jashtme e Islandës, Þorgerður Katrin Gunnarsdóttir, thirri në një takim ambasadorin amerikan në Islandë, Billy Long, lidhur me atë postim.
Rubio deklaroi në Islandë se “gjithçka është shumë pozitive”. Gunnarsdóttir tha se çështja ishte zgjidhur dhe shtoi se “ne mbetemi të përqendruar te e ardhmja”.